‍ وفاق ملی و چالش‌های آن در کرمانشاه: از همگرایی تا رقابت بر سر مناصب مدیریتی
✍ جبرئیل محمودی
عضو شورای مرکزی حزب جامعه دانشگاهیان و دانش‌آموختگان کرمانشاهی (جاداک)
مقدمه
وفاق ملی مفهومی کلیدی در حفظ همبستگی اجتماعی و ارتقای انسجام سیاسی است. در جوامع چندقومیتی و متکثر مانند ایران، وفاق ملی نقشی اساسی در جلوگیری از شکاف‌های اجتماعی، سیاسی و قومی ایفا می‌کند. استان کرمانشاه، با ویژگی‌های خاص قومی و مذهبی خود، نیازمند وفاقی واقعی و عمیق است که فراتر از رقابت‌های جناحی و سهم‌خواهی‌های مدیریتی باشد.
با این حال، برگزاری همزمان دو جلسه در خصوص وفاق ملی در این استان، که یکی از آنها با حضور دستیار ویژه رئیس‌جمهور در امور اقوام و مذاهب برگزار شد، به جای تقویت همگرایی، نشانه‌ای از اختلافات و رقابت‌های درون‌ساختاری است. این رویداد نشان می‌دهد که برخی مدیران و فعالان سیاسی و مدنی استان، به جای تمرکز بر تحقق وفاق ملی، بیشتر درگیر تصاحب و گروکشی برای مناصب مدیریتی هستند.
وفاق ملی چیست و چرا اهمیت دارد؟
وفاق ملی را می‌توان به عنوان توافق عمومی میان گروه‌های مختلف جامعه بر سر اصول و ارزش‌های بنیادین تعریف کرد. این وفاق زمانی محقق می‌شود که همه اقشار، بدون در نظر گرفتن تفاوت‌های قومی، مذهبی و سیاسی، به یک درک مشترک از منافع ملی و ضرورت‌های همزیستی مسالمت‌آمیز برسند. عناصر کلیدی وفاق ملی عبارت‌اند از:
پذیرش تنوع و تکثر فرهنگی: احترام به تفاوت‌های فرهنگی، مذهبی و زبانی برای حفظ انسجام اجتماعی ضروری است.
عدالت و توزیع عادلانه قدرت و منابع: تمرکز بیش از حد قدرت در دست گروه‌های خاص، وفاق ملی را تضعیف می‌کند.
حاکمیت قانون و شفافیت در اداره کشور: اجرای قانون به صورت عادلانه، مانع از بی‌اعتمادی اجتماعی می‌شود.
مشارکت سیاسی و اجتماعی همه گروه‌ها: همه اقشار باید امکان مشارکت برابر در تصمیم‌گیری‌های کلان داشته باشند.
چالش‌های وفاق ملی در کرمانشاه
استان کرمانشاه به دلیل موقعیت جغرافیایی، تنوع قومی و مذهبی، و مسائل اقتصادی و مدیریتی، نیاز مبرمی به وفاق ملی دارد. اما در عوض، نشانه‌هایی از رقابت‌های درون‌استانی و سهم‌خواهی برای تصدی پست‌های مدیریتی مشاهده می‌شود. برگزاری دو جلسه همزمان در خصوص وفاق ملی، نه تنها نشانه‌ای از اتحاد نیست، بلکه بیانگر دوگانگی و رقابت‌های سیاسی و جناحی است.
۱. نگاه ابزاری به وفاق ملی
به نظر می‌رسد که برخی فعالان و مدیران استانی، به جای تلاش برای تحقق واقعی وفاق ملی، از این مفهوم به عنوان ابزاری برای تقویت موقعیت خود استفاده می‌کنند. اگر هدف وفاق ملی، رفع اختلافات و تقویت انسجام باشد، چرا این موضوع در دو جلسه جداگانه و موازی بررسی شده است؟ این اتفاق نشان می‌دهد که وفاق ملی در عمل به جای یک راهبرد همگرایی، به ابزاری برای رقابت‌های سیاسی تبدیل شده است.
۲. رقابت بر سر مناصب مدیریتی
یکی از مهم‌ترین موانع وفاق ملی در استان کرمانشاه، رقابت بر سر تصدی مناصب مدیریتی است. به جای آنکه وفاق ملی بستری برای همکاری مشترک باشد، برخی گروه‌ها آن را فرصتی برای تقویت جایگاه خود در ساختار مدیریتی استان تلقی می‌کنند. این مسئله نه تنها به بی‌اعتمادی عمومی دامن می‌زند، بلکه باعث تضعیف فرآیندهای تصمیم‌گیری و اجرای سیاست‌های توسعه‌ای می‌شود.
۳. نبود مکانیزم‌های واقعی برای تحقق وفاق ملی
اگرچه برگزاری نشست‌ها و جلسات می‌تواند به افزایش آگاهی عمومی درباره وفاق ملی کمک کند، اما بدون تدوین یک راهبرد عملی، این جلسات بیشتر به نمایش‌های نمادین تبدیل خواهند شد. در کرمانشاه، اگر واقعا وفاق ملی هدف است، باید سازوکارهای مشخصی برای رفع تبعیض، افزایش مشارکت مردمی و توزیع عادلانه قدرت تدوین شود.
چگونه می‌توان وفاق ملی واقعی را در کرمانشاه تقویت کرد؟
برای تحقق وفاق ملی در کرمانشاه، باید اقداماتی فراتر از برگزاری جلسات موازی انجام داد:
ایجاد کمیته مشترک برای پیگیری مطالبات استان
به جای برگزاری جلسات جداگانه، باید یک نهاد مشترک متشکل از نمایندگان گروه‌های مختلف تشکیل شود تا وفاق ملی به طور واقعی دنبال شود.
شفاف‌سازی انتصابات مدیریتی
تمام انتصابات در استان باید بر اساس شایستگی و توانمندی انجام شود، نه بر اساس ملاحظات جناحی و قومی.
گفتمان‌سازی در جامعه مدنی
به جای آنکه وفاق ملی در سطح نخبگان سیاسی محدود بماند، باید زمینه گفت‌وگو و تعامل میان مردم فراهم شود. رسانه‌ها و نهادهای مدنی می‌توانند در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند.
ایجاد فرصت‌های برابر اقتصادی و اجتماعی
رفع نابرابری‌های اقتصادی و افزایش اشتغال‌زایی می‌تواند بسیاری از تنش‌ها را کاهش دهد و موجب همگرایی بیشتر شود.
نتیجه‌گیری
تشکیل همزمان دو جلسه درباره وفاق ملی در کرمانشاه، نشانه‌ای از فقدان انسجام واقعی در میان مدیران و فعالان سیاسی استان است. اگرچه مفهوم وفاق ملی در گفتار مورد تأکید قرار می‌گیرد، اما در عمل، رقابت‌های سیاسی و مدیریتی مانعی جدی در مسیر تحقق آن است. برای دستیابی به وفاق واقعی، باید مکانیزم‌هایی عملی و پایدار برای افزایش همگرایی اجتماعی و توزیع عادلانه فرصت‌های مدیریتی و اقتصادی تدوین شود. در غیر این صورت، وفاق ملی تنها به شعاری بی‌اثر تبدیل خواهد شد.